ميرزا خانلرخان
63
سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )
عسكرين و حجة زمان عليهم سلام اللّه الملك المنان ، مرزوق « 1 » افتاد . سه روز در آن دربار كونين « 2 » به ياد خدا و دعاى دوام دولت سايهء خدا گذشت . تعميرات آن صحن مقدس نيز به اقبال بىزوال ملوكانه ، به حمد اللّه بپايان رفته بود . تذهيب گنبد مبارك تا به منتصف ، بلكه اندكى بيشتر رسيده بود و همان ايام بقيهء خشتهاى مطلا رسيد و مشغول اتمام آن شدند . ولى با كمال اطمينان ميتوان ادعا كرد و از عهده برآمد كه در اين عالم ، گنبدى به اين شكوه و اندام و صفا ، تا اين زمان بر هيچ قبه بنا نشده است . چه بزركآثارى است كه بنام نامى اقدس همايون با بقاى اين عالم توأم و با لواى دين حضرت خاتم صلى اللّه عليه و إله برپا خواهد بود . همهء ملزومات حشمت اين بارگاه عرش پايگاه فراهم آمده و مىآيد . جزئى مطلبى كه به نظر اين اقل خانهزادان رسيد كه توجهى به آن نشده ، اين است كه چون سردابهء مقدسه كه محل غيبت حجة غائب عجل اللّه فرجه بوده ، دو سردابه است كه يكى از آنها بمنزلهء كرياس آن سردابهء منوره است كه شخص زائر بايد در اين سردابه توقفى كرده ، پارهاى ادعيه و زياراتى كه بمنزلهء اذن است بخواند . بعد از آن به آن سردابهء ديگرى كه اصل محل غيبت است داخل شود . در اين سردابهء اولى ، چراغ ملا تقى « 3 » روشن نمىشود . شبها يك عدد از چراغهاى شيشه كه معروف به راحتى است و با روغن مىسوزد ، اغلب در اطراف عمارات براى چراغانها مىآويزند ، در كنار اين سردابه مىگذارند و اينطور چراغ بهيچوجه لايق آن مكان مقدس نيست . اگر يك چهل چراغ كوچك يا پنج شش لالهء ديواركوب در آنجا نصب شود ، خيلى مناسب و مايهء شكوه خواهد بود . اما اهل آنجا از سكنه و خدام همه متعصب و بدرفتارند و با كمال فضاحى و شناعت ، اخاذ و طماعند و در آن حرم محترم با سوء ادب از زوار شيعه تكدى مىكنند . به حمد اللّه تعالى در آن آستان مبارك نيز مراسم دعاگوئى به عمل آمد .
--> ( 1 ) - روزى داده شده ( 2 ) - دو عالم ( 3 ) - نوعى چراغ فتيلهدار نفتسوز